اگر فکر میکنید رشت فقط در میدان شهرداری، پیادهراه علمالهدی و رستورانهای معروفش خلاصه میشود، نیمی از لذت سفر را از دست دادهاید. رشت، شهر بارانهای نقرهای، دروازهای است به دنیایی از روستاهای بکر، شالیزارهای بیپایان و طعمهای ترش و شوری که هوش از سر میبرد.
امروز نمیخواهیم در ترافیک خیابانهای شهر بمانیم؛ میخواهیم چمدان سبکمان را برداریم و به حاشیه شهر بزنیم. جایی که صدای بوق ماشینها جای خود را به آواز پرندگان میدهد و بوی کباب جای خود را به عطر دلار و اسکمو میسپارد. بله، اسکمو! همان بستنی یخیهای خانگی و سنتی گیلان که با اخته، آلوچه و آلبالو درست میشوند و نمک و گلپرشان، روح آدم را جلا میدهد.
با ما همراه باشید تا در روستاهای سبز اطراف رشت قدم بزنیم و معنای واقعی زندگی روستایی را تجربه کنیم.
چرا روستاگردی؟ فرار از کلیشههای شمال
شمال رفتن برای خیلی از ما تبدیل به یک عادت تکراری شده است؛ رسیدن به ویلا، رفتن به ساحل، خرید و بازگشت. اما روح واقعی گیلان در روستاهایش جریان دارد. روستاگردی در اطراف رشت، یعنی لمس بیواسطه طبیعت. یعنی صبح با صدای خروس بیدار شدن، تخممرغ محلی را در ایوان چوبی خوردن و تماشای مه غلیظی که آرامآرام از روی شالیزارها بلند میشود.
این تصویر، همان آرامشی است که در هیاهوی زندگی شهری گم کردهایم. و البته، در هر قدم از این گشتوگذار، یک دکه کوچک یا یک میز چوبی جلوی خانهای میبینید که رویش نوشته: “محصولات محلی موجود است”. این اسم رمز ورود به دنیای طعمهای گیلانی است.
۱. سقالکسار؛ پاکترین روستای ایران با دریاچه زیبا
اولین مقصد ما، یکی از مشهورترین و در عین حال زیباترین روستاهای اطراف رشت است: سقالکسار. این روستا که به پاکترین روستای ایران شهرت دارد، در ۱۵ کیلومتری جنوب رشت قرار گرفته است. سقالکسار بیشتر به خاطر سد خاکی و دریاچه رویاییاش شناخته میشود، اما خودِ روستا داستانی جداگانه دارد.
وقتی وارد جاده سقالکسار میشوید، تونلی از درختان بلوط و ممرز شما را در آغوش میگیرد. خانههای روستایی با سقفهای شیروانی رنگی (که در زبان محلی به آن “لته” یا حلب میگویند) در میان باغهای چای و شالیزارها خودنمایی میکنند.
در مسیر رسیدن به دریاچه، دکههای کوچک چوبی را میبینید که شیشههای بزرگ ترشی و لواشکهای خانگی را ردیف کردهاند. اینجا باید ترمز کنید. یک اسکمو بگیرید. اولین گاز را که میزنید، ترشی و شوریاش با خنکی یخ ترکیب میشود و تمام حسهای چشاییتان را بیدار میکند.
برای اجاره ویلا در سقالکسار ، گزینههای بومگردی و ویلایی زیادی وجود دارد. اگر به دنبال تجربه زندگی در خانههای روستایی با تلار هستید، این منطقه عالی است.
2. سراوان؛ جنگل و رودخانه
اگر از سمت تهران به رشت میآیید، قبل از ورود به شهر، پارک جنگلی سراوان و روستاهای اطرافش مثل قاضیان و امامزاده هاشم بهترین گزینه برای یک توقف طولانی یا اقامت چند روزه هستند. سراوان فقط یک جنگل نیست؛ یک اکوسیستم کامل از زندگی روستایی است که در دل درختان کهنسال پنهان شده.
مرداب سراوان که سطح آن با جلبکهای سبز فسفری پوشیده شده، شبیه به زمین چمن به نظر میرسد و یکی از عجیبترین مناظر طبیعی ایران است. اما کمی آنطرفتر، زندگی روستایی در جریان است. زنانی که نان محلی (کشتا) میپزند و بوی هیزم سوخته که فضا را پر کرده است.
در روستاهای این منطقه، ویلا رشت معنای متفاوتی پیدا میکند. ویلاها اغلب در دل جنگل یا در حاشیه رودخانه سپیدرود ساخته شدهاند. صبحها با صدای آب بیدار میشوید و عصرها در خنکای جنگل پیادهروی میکنید.
3. خمام؛ پایتخت یخدربهشت و اسکمو
شاید خمام از نظر تقسیمات کشوری تبدیل به شهر شده باشد، اما بافت اطراف آن و روستاهایی مثل دهنهسر و شیجان که در همسایگیاش هستند، کاملاً حس و حال روستایی دارند. خمام در مسیر رشت به انزلی قرار دارد و به عنوان پایتخت یخدربهشت و اسکمو شناخته میشود. اصلاً نمیشود در مورد اسکمو صحبت کرد و نام خمام را نیاورد.
در مرکز خمام و جادههای منتهی به روستاهای اطرافش، مغازههایی را میبینید که تخصصی فقط اسکمو و یخدربهشت میفروشند. اما نه آن یخدربهشتهای صنعتی! اینجا صحبت از پورهی میوههای تازه است که با مهارت خاصی یخ زدهاند. تصور کنید در گرمای شرجی تابستان یا حتی هوای ملس پاییز، یک لیوان اسکمو اختهی نمکسود شده دستتان باشد و به سمت روستای شیجان بروید.
روستای شیجان با آلاچیقهای درختیاش معروف است. اینجا میتوانید قایقسواری در تالاب را تجربه کنید. تصور کنید سوار بر قایقهای باریک از میان نیزارها عبور میکنید، پرندگان مهاجر بالای سرتان پرواز میکنند و شما هنوز مزه ترش اسکمو را زیر زبانتان دارید. این تلفیق مزه و منظره، شاهکار گیلان است.
۴. پسیخان؛ شالیزارهای بیانتها
در غرب رشت، روستای پسیخان و رودخانه معروفش قرار دارد. اینجا مهد برنج است. اگر در فصل بهار یا تابستان به پسیخان بروید، تا چشم کار میکند مخمل سبز شالیزارها را میبینید که در باد موج برمیدارند. پسیخان کمتر توریستی شده و بافت سنتی خود را حفظ کرده است.
چگونه خانه روستایی دنج اطراف رشت پیدا کنیم؟
بخش مهمی از تجربه روستاگردی، جایی است که شب را در آن سپری میکنید. خوابیدن در یک هتل لوکس وسط شهر، هرچقدر هم راحت باشد، حس واقعی شمال را به شما نمیدهد. شما نیاز دارید در خانهای باشید که پنجرهاش رو به شالیزار باز شود، بوی چوب نمخورده بدهد و وقتی باران روی شیروانی میخورد، لالایی خوابتان شود.
پیدا کردن چنین جاهایی در گذشته سخت بود. باید کوچه به کوچه میگشتید و پلاکارد “ویلا اجارهای” را پیدا میکردید که اغلب هم با کیفیت پایین و قیمتهای غیرشفاف همراه بود. اما حالا تکنولوژی به کمک عاشقان سفر آمده است. وقتی صحبت از ویلا رشت و اطراف آن میشود، تنوع بینظیری پیش روی شماست؛ از کلبههای چوبی سوئیسی گرفته تا خانههای کاهگلی نوستالژیک که بازسازی شدهاند.
نکته کلیدی در رزرو این اقامتگاهها، دیدن تصاویر واقعی و خواندن نظرات کسانی است که قبل از شما آنجا بودهاند. مثلاً وقتی برای اجاره ویلا از جاجیگا اقدام میکنید، میتوانید دقیقاً ببینید که آیا آن ایوان رویایی که در عکس است، واقعاً رو به جنگل باز میشود یا نه.
این شفافیت باعث میشود که وقتی رسیدید، توی ذوقتان نخورد و دقیقاً همان فضایی را تجربه کنید که برایش رویاپردازی کرده بودید. میزبانهای محلی در این پلتفرمها اغلب خودشان ساکن همان منطقهاند و میتوانند بهترین راهنما برای پیدا کردن مسیرهای بکر روستا باشند.
