به گزارش خبرنگار میراثآریا، زمان و مکان دقیق پیدایش انسان خردمند (هومو ساپینس) همچنان از مهمترین معماهای علم انسانشناسی به شمار میرود؛ معمایی که به دلیل کمبود شواهد فسیلی، دههها بیپاسخ مانده است. اکنون اما کشف مجموعهای کمنظیر از بقایای انسانی در شمال آفریقا، گامی مهم در جهت پر کردن این خلأ دانشی و بازسازی یکی از سرنوشتسازترین فصلهای تاریخ تکامل بشر به شمار میرود.
تازهترین پژوهش منتشرشده در نشریه معتبر «نیچر» از شناسایی و بررسی ۲۱ قطعه فسیل انسانی در محوطه باستانی «توماس کواری-۱» در جنوب غربی کازابلانکای مراکش خبر میدهد؛ یافتهای که به باور پژوهشگران میتواند به یکی از نزدیکترین شواهد موجود درباره نیاکان اولیه انسان امروزی تبدیل شود.
این پژوهش به سرپرستی ژان-ژاک هوبلن، انسانشناس برجسته فرانسوی و رئیس بخش تکامل انسان در مؤسسه ماکس پلانک آلمان، انجام شده است. وی معتقد است بقایای کشفشده احتمالا به جمعیتی از انسانتباران تعلق دارد که در آستانه شکلگیری شاخهای قرار داشتهاند که سرانجام به ظهور هومو ساپینس منجر شده است.
کاوشهای باستانشناسی در این محوطه از اواخر دهه ۱۹۸۰ میلادی آغاز شده بود و طی سالهای گذشته ابزارهای سنگی و بقایای متعددی از انسانهای اولیه در آن کشف شده بود، اما تعیین دقیق قدمت این یافتهها تا امروز امکانپذیر نبود.
پژوهشگران برای تعیین سن این فسیلها از روش پیشرفته مغناطیسچینهنگاری بهره گرفتند؛ روشی که بر پایه ثبت وارونگیهای میدان مغناطیسی زمین در لایههای رسوبی عمل میکند. نتایج این بررسیها نشان داد که بقایای انسانی کشفشده همزمان با یکی از شناختهشدهترین وارونگیهای میدان مغناطیسی زمین در حدود ۷۷۳ هزار سال پیش در این منطقه مدفون شدهاند.
بر اساس تحلیلهای انجامشده، این بقایا دستکم به سه فرد شامل دو بزرگسال و یک نوزاد تعلق دارد. بررسی استخوانها همچنین نشانههایی از آثار دندان یک شکارچی بزرگ را آشکار کرده است؛ موضوعی که نشان میدهد غار محل کشف فسیلها احتمالا بهطور همزمان زیستگاه انسانتباران و پناهگاه درندگان بوده است.
اهمیت این کشف تنها در قدمت بالای آن خلاصه نمیشود. پژوهشگران دریافتهاند که ویژگیهای کالبدی این فسیلها شباهتهای قابل توجهی با گونه «هومو آنتسسور» در جنوب اروپا دارد؛ گونهای که حدود سه دهه پیش در محوطه مشهور «گران دولینا» در آتاپویرکای اسپانیا کشف شد. با این حال، برخی ویژگیهای دندانی موجود در نمونههای مراکش نیز نشانههایی از روند تکاملی منتهی به انسان خردمند را آشکار میکند.
این یافتهها از نظریهای حمایت میکنند که بر اساس آن، نیای مشترک انسانهای امروزی، نئاندرتالها و دنیسوواها بسیار زودتر از برآوردهای پیشین در آفریقا زندگی میکرده است. به اعتقاد پژوهشگران، بخشی از جمعیت این انسانتباران حدود ۸۰۰ هزار سال پیش از آفریقا به سمت اوراسیا مهاجرت کردند و در ادامه مسیر تکاملی خود به نئاندرتالها و دنیسوواها تبدیل شدند، در حالی که گروهی دیگر در آفریقا باقی ماندند و سرانجام زمینه ظهور هومو ساپینس را فراهم کردند.
این پژوهش همچنین بار دیگر بر نقش محوری قاره آفریقا در تاریخ تکامل بشر تاکید میکند. شواهد جدید نشان میدهد که فرآیند شکلگیری انسان مدرن نه یک مسیر خطی و ساده، بلکه شبکهای پیچیده از انشعابها، مهاجرتها و تحولات تدریجی بوده است؛ روندی که طی صدها هزار سال در مناطق مختلف آفریقا و اوراسیا جریان داشته است.
با وجود اهمیت این کشف، پژوهشگران تاکید میکنند که هنوز بخش بزرگی از داستان پیدایش انسان ناشناخته باقی مانده است. فاصله زمانی میان حدود ۸۰۰ هزار تا ۳۰۰ هزار سال پیش همچنان یکی از تاریکترین دورههای تاریخ تکامل انسان محسوب میشود و کمبود شواهد فسیلی از این بازه، مانع بازسازی کامل مسیر ظهور هومو ساپینس شده است.
با این حال، فسیلهای تازه کشفشده در مراکش اکنون یکی از ارزشمندترین پنجرههای علمی به این دوره مبهم به شمار میروند؛ پنجرهای که میتواند در سالهای آینده، با کشف شواهد جدید، به بازنویسی بخشی از تاریخ خاستگاه گونه انسانی منجر شود و پاسخهایی روشنتر درباره ریشههای مشترک همه انسانهای امروز ارائه دهد.
انتهای پیام/
