احمد قرهباغیان، در حاشیه بازدید از درمانگاه تالاسمی، در گفتگو با خبرنگار مهر، به تشریح وضعیت توزیع فرآوردههای خونی در کشور پرداخت و افزود: میزان ذخایر خونی در مقایسه با وضعیت پنج روز گذشته، تقریباً دو برابر شده و اکنون در وضعیت بسیار مطلوبی قرار دارد. این افزایش ذخایر، ثمره حضور پرشور و ایثارگرانه مردم در مراکز انتقال خون سراسر کشور در ایام کنونی است.
وی ادامه داد: با وجود چالشهای جابهجایی جمعیت و شرایط جنگی، سازمان انتقال خون وظیفه خود میداند که به بیماران تالاسمی که در استانهای مختلف، از جمله استانهای مهمانپذیر حضور دارند، خدمات لازم را ارائه دهد. خوشبختانه با همت پرسنل سازمان انتقال خون و انجمن تالاسمی، هیچ گزارش یا مشکلی مبنی بر عدم دسترسی بیماران به خون سالم و کافی ثبت نشده است.
قرهباغیان افزود: استان سیستان و بلوچستان که پیشتر نیازمند خونرسانی از سایر استانها بود، اکنون در وضعیت بسیار مناسبی قرار دارد و به خودکفایی در تأمین خون رسیده است. همچنین، شبکه توزیع خون میان استانها بهگونهای طراحی شده که حتی در استانهای مهمانپذیر مانند گیلان و مازندران، با جابهجایی ذخایر از سایر نقاط کشور، پاسخگویی کامل به نیازهای درمانی میهمانان و بیماران انجام میشود.
وی به چالشهای زیرساختی مرکز درمانگاه تالاسمی پرداخت و گفت: با وجود رضایت صددرصدی بیماران از کیفیت خدمات ارائه شده توسط پرسنل این مرکز، وضعیت فیزیکی و ظاهری ساختمان درمانگاه مطلوب نیست و سازمان انتقال خون مسئولیت تأمین خون و فرآوردههای خونی را بر عهده دارد و درمانگاه تالاسمی به دلیل علاقه بیماران به کادر درمان و محیط صمیمی این مرکز، همچنان فعال است.
قرهباغیان اظهار داشت: بهسازی و بازسازی این مرکز نیازمند بودجههای مجزا از منابع جاری سازمان انتقال خون است. انتظار میرود با تخصیص بودجههای اختصاصی از سوی وزارت بهداشت، سازمان برنامه و بودجه یا حمایت خیرین حوزه سلامت، بتوان فضای این مرکز را در شأن بیماران تالاسمی ارتقا داد. سیاست وزارت بهداشت بر هدایت بیماران به مراکز بیمارستانی جامع است که امکانات تخصصیتری همچون متخصصان عفونی، قلب، گوارش و بخشهای توانبخشی را یکجا فراهم میکنند، اما سازمان انتقال خون همچنان بر حفظ رضایتمندی بیماران در چارچوبهای موجود تأکید دارد.
۲۰ هزار بیمار تالاسمی در کشور وجوردارد
در ادامه بابک یکتاپرست معاون اجتماعی سازمان انتقال خون ایران گفت: در حالی که حدود ۲۰ هزار بیمار تالاسمی در سراسر کشور برای بقا نیازمند دریافت ماهانه دو تا سه واحد خون و فرآوردههای خونی هستند، سیستان و بلوچستان با ثبت آماری بالغ بر ۶۵۰۰ تا ۷۰۰۰ بیمار، در کانون توجه سازمان انتقال خون قرار گرفته است. با این حال، دسترسی این بیماران به خون سالم با چالشی فراتر از صرفِ «وجود خون» مواجه است؛ چالشی که در جادههای صعبالعبور، حوادث ترافیکی سهمگین و ساختارهای اجتماعیِ ازدواجهای سنتی ریشه دارد.
وی ادامه داد: نیاز ماهانه بیماران تالاسمی در سیستان و بلوچستان به تنهایی بین ۱۵ تا ۲۰ هزار واحد خون و فرآورده خونی تخمین زده میشود. اما مشکل اینجاست که این شبکه درمانی، تنها با نیازهای بیماران تالاسمی روبرو نیست. حوادث ترافیکی گسترده ناشی از جادههای غیراستاندارد، حوادث مربوط به خودروهای سوختبر و قاچاق انسان (افغانکش)، و همچنین حوادث ناشی از درگیریهای امنیتی، فشار مضاعفی بر ذخایر خون استان وارد میکند. بنا بر آمارهای میدانی، وقوع تصادفاتی با تعداد بالای مصدوم (مانند یک مورد تصادف با ۱۹ مصدوم) یا خونریزیهای ناشی از زایمانهای پرخطر که به تنهایی بیش از ۲۰ واحد خون مصرف میکند، سیستم خونرسانی را در زاهدان و سایر شهرهای استان به شدت تحت فشار قرار میدهد.
یکتاپرست تصریح کرد: یکی از نکات کلیدی در این گزارش، تداوم تولد نوزادان تالاسمی به دلیل «ازدواجهای قومیتی و سنتی» است. بر اساس بررسیها، بسیاری از این پیوندها بهصورت غیررسمی و خارج از چارچوبهای ثبتاحوال صورت میگیرد که عملاً مانع از انجام آزمایشهای غربالگری (الکتروفورز هموگلوبین) پیش از ازدواج میشود. این روند نگرانکننده باعث شده است زنجیره انتقال بیماری همچنان فعال بماند.
وی متذکر شد: با وجود تمام این چالشها، در دوران اخیر و بالا گرفتن درگیریها در مناطق حاشیه خلیج فارس، سازمان انتقال خون با تغییر راهبرد، اقدام به ایجاد «کریدور خون در شرق کشور» کرد. مسئولان امر اعلام کردند که با افزایش ظرفیت خونگیری از مبدأ بجنورد و هدایت محور شرقی، تلاش شده است تا با وجود افزایش شدید مصرف خون در شرایط جنگی، دسترسی بیماران تالاسمی در اولویت مطلق باقی بماند تا هیچ بیماری دچار کمبود نشود.
یکتاپرست خاطر نشان کرد: اگرچه مدیریت پایدار شبکه خونرسانی در شرایط جنگی قابل تأمل است، اما برای حل ریشهای مشکلات بیماران تالاسمی در سیستان و بلوچستان، نیاز به یک عزم جمعی برای اصلاح فرهنگ ازدواج، بهبود زیرساختهای جادهای و افزایش ظرفیتهای امدادی استان است تا دیگر شاهد آن نباشیم که جانِ یک بیمار، قربانی نیازِ فوریِ مصدوم دیگری شود.
