به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از فارس، همزمان با آغاز پیشفروش بازی جهانباز و اکشن ماجراجویی GTA VI، این بازی ظاهراً در روسیه، چین، بحرین، کویت، لبنان، عمان، قطر و تایوان ممنوع شده است.
نسخههای قبلی این بازی هم به دلایلی از جمله محتوای بزرگسالانه، شامل ترویج خشونت و رفتار مجرمانه، مصرف الکل و مواد مخدر، قمار و محتوای جنسی، در تایلند، عربستان، امارات، تاجیکستان، چین، آلمان و استرالیا با محدودیت یا ممنوعیت مواجه شده بود.
در همین زمینه، بنیاد ملی بازیهای رایانهای با عنوان «صندوقچهٔ بزهکاری» دربارهٔ نسخهٔ پنجم این مجوعه مینویسد: «زندگی تبهکارانه را همراه با انجام انواع جرمها و بزهکاریها برای بازیکن بهصورت جذابی شبیهسازی کرده تا بازیکن بتواند در فضای بازی تجربهٔ دزدی، فحاشی، تجاوز، کتککاری و… را داشته باشد.»
در ادامهٔ این موضوع، برخی صاحبنظران بر ضرورت جدی گرفتن ردهبندی بازیهای رایانهای تأکید میکنند. نظامی که مبتنی بر قوانین و باورهای فرهنگی، دینی، اجتماعی و سیاسی کشورها باشد. در همین راستا، مهرداد نصرتی، نویسنده و پژوهشگر حوزهٔ رسان، چنین رویکردی را ضروری میداند.
در مقابل، برخی فعالان صنعت بازی به مسئلهٔ نظارت در سکوهای توزیع اشاره میکنند. امیرحسین فصیحی، مدیرعامل استودیوی فنافزار شریف، میگوید «در استورهایی مثل گوگلپلی، نظارت به صورت خوداظهاری است و در استیم، بزرگترین فروشگاه بازی کامپیوتری، هیچ نوع نظارتی وجود ندارد.»
این در حالی است که در منابع رسانهای و گزارشهای موردی دربارهٔ جرایم الهامگرفته از بازیهای ویدیویی، پروندههای متعددی وجود دارد که نام بازی GTA در آنها مطرح شده است.
یکی از معروفترین پروندههای حقوقی علیه راکاستار، پروندهٔ قتل آرِان همل است. سال ۲۰۰۳ برادران ۱۴ و ۱۶ سالهٔ باکنر با شلیک به خودروهای عبوری در یک بزرگراه در ایالت تنسی آمریکا باعث مرگ یک مرد ۴۵ ساله و زخمی شدن یک زن شدند. آنها به پلیس گفتند از بازی GTA الهام گرفتهاند.
در ایران هم نمونههای مشابهی گزارش شده است. سال ۱۳۹۵ پلیس راهور تهران از دستگیری رانندهای خبر داد که با کوبیدن خودرو به ماشینهای دیگر تلاش میکرد فرار کند. رسانهها این رفتار را «رانندگی شبیه بازی GTA» نامیدند.
برخی تحلیلها این بازی را دارای اثرات دوگانه میدانند؛ از یک سو بهدلیل جهانباز بودن و آزادی زیاد میتواند حس کنترل، خودمختاری و تخلیهٔ هیجانی را تقویت کند، و از طرف دیگر باعث کاهش حساسیت به خشونت یا الگوگیری رفتاری شود.
مقداد مهرابی، پژوهشگر ارتباطات، معتقد است این بازی میتواند به توجیه یا عادیسازی رفتارهای پرخاشگرانه در فضای عمومی دامن بزند. انجمن روانشناسی آمریکا (APA) هم در گزارشی رسمی اعلام کرده بازیهای ویدیویی خشونتآمیز با افزایش رفتارها و افکار پرخاشگرانه و احساس خشم، و کاهش همدلی و رفتارهای اجتماعی مثبت در بازیکنان ارتباط دارند.
در همین چارچوب، علیرضا فراهانی، کارشناس بازیهای ویدیویی معتقد است «بازی GTA با عادیسازی خشونت، قانونگریزی و رفتارهای مجرمانه در قالب مأموریتها و پاداشهای جذاب، میتواند بهویژه بر کودکان و نوجوانان اثر منفی بگذارد و نگرشهای هنجارشکنانه را تقویت کند. از این رو، نهادهای مسئول باید نقش نظارتی خود را در قبال اینگونه محصولات خشونتبار ایفا کنند.»
