به گزارش خبرنگار خبرگزاری مهر، نشست تخصصی «میراث استراتژیک قلعه الموت» به مناسبت ثبت سیاُمین اثر ایران در فهرست میراث جهانی، با حضور معاون میراث فرهنگی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و جمعی از استادان، پژوهشگران و متخصصان حوزه میراث فرهنگی در موزه ملی ایران برگزار شد.
در این نشست، فاطمه داوری، مشاور عالی معاونت میراث فرهنگی، با خیرمقدم به حاضران و قدردانی از حضور و همراهی سخنرانان و شرکتکنندگان، میراث جهانی را یکی از مهمترین ظرفیتهای کشورها برای معرفی و جهانیکردن ارزشهای هویتی و ملی دانست.
وی با اشاره به ثبت آثار متعدد ایران در فهرست میراث جهانی گفت: جمهوری اسلامی ایران طی بیش از چهار دهه اخیر، با ثبت ۵۷ اثر در فهرست میراث جهانی، توانسته بخشی از ارزشها و ظرفیتهای فرهنگی و تاریخی کشور را به جامعه جهانی معرفی کند.
داوری تأکید کرد: ثبت جهانی آثار تنها یک عنوان و جایگاه بینالمللی نیست، بلکه میتواند بهعنوان یکی از پشتوانههای مهم رشد و توسعه فرهنگی کشور مورد توجه قرار گیرد و در صورت خوانش درست و بهرهگیری هدفمند، به یکی از اصول راهبردی نظام حکمرانی فرهنگی تبدیل شود.
مشاور عالی معاونت میراث فرهنگی با اشاره به رویکردهای جدید در ثبت آثار جهانی افزود: در سالهای اخیر، ثبتهای انجامشده صرفاً به معرفی یک اثر یا سبک تاریخی محدود نبوده و بسیاری از این آثار، حامل مفاهیم و موضوعات مهمی درباره شیوه زندگی، دانش، فرهنگ و توانمندیهای جوامع انسانی هستند.
وی ادامه داد: ثبت جهانی سنتها و آیینهای فرهنگی و اجتماعی، از جمله چله و یلدا، در کنار ثبت میراث ملموس، نشاندهنده ظرفیت گسترده میراث فرهنگی ایران برای روایت تاریخ و فرهنگ این سرزمین در سطح جهانی است.
داوری همچنین به ثبت جهانی سقفهای غارهای تاریخی خرمآباد و قلعه الموت اشاره کرد و گفت: این آثار، هر یک به شکلی گواه حضور فرهنگی و تأثیرگذار انسان در این سرزمین هستند. بهویژه قلعه الموت را نمیتوان صرفاً یک منظومه معماری دانست؛ بلکه این اثر را میتوان یک منظومه مدیریت و راهبرد در سرزمین تلقی کرد که درسها و آموزههای ارزشمندی برای جهان امروز در خود جای داده است.
وی با اشاره به اهداف برگزاری این نشست اظهار کرد: در طراحی نشست امروز تلاش شده است بار دیگر به این موضوع توجه کنیم که ثبت جهانی یک اثر تاریخی، صرفاً پایان یک فرایند نیست؛ بلکه آغاز مسئولیتی تازه برای همه ما در قبال حفاظت، معرفی، خوانش و بهرهگیری صحیح از ظرفیتهای این میراث در زندگی امروز است.
علی دارابی با اشاره به فرایند بررسی پروندههای ایران در یونسکو گفت: پرونده قلعه الموت حاصل تلاش و همکاری جمعی گسترده بود و حدود ۱۱۰ نفر طی پنج سال در تهیه و پیشبرد این پرونده مشارکت داشتند که این موضوع نشاندهنده اهمیت کار علمی و پژوهشی در فرایند ثبت جهانی آثار است.
دارابی با بیان اینکه ثبت جهانی آثار فرهنگی یکی از افتخارات و موفقیتهای بزرگ کشور محسوب میشود، افزود: این موفقیتها باید به ملت بزرگ ایران تبریک گفته شود، اما در کنار جشن و افتخار، باید به مسئولیتهای پس از ثبت نیز توجه ویژه داشته باشیم.
قائممقام وزیر میراثفرهنگی ادامه داد: پروندههایی که برای ثبت جهانی تهیه میشوند، حاصل سالها مطالعه، تحقیق و تلاش علمی هستند و ثبت یک اثر در فهرست میراث جهانی، پایان این مسیر نیست؛ بلکه از این مرحله، مسئولیت حفاظت، نگهداری، معرفی و انتقال آن به نسلهای آینده آغاز میشود.
وی همچنین بر اهمیت زبان فارسی بهعنوان یکی از مؤلفههای هویت ایرانی تأکید کرد و گفت: باید به نقطهای برسیم که جهان علم و فرهنگ بیش از گذشته با زبان و ادبیات فارسی و دستاوردهای تمدنی ایران آشنا شود. زبان فارسی یکی از مهمترین مؤلفههای هویت ایرانی و بخشی از سرمایه فرهنگی کشور است که باید در سطح جهانی معرفی و تقویت شود.
دارابی در ادامه با اشاره به اهمیت دانش و نظامهای تاریخی شکلگرفته در ایران، بر ضرورت مطالعه و بازخوانی ظرفیتهای تمدنی کشور تأکید کرد و افزود: نظامهای مهندسی، کشاورزی، اقتصادی و شیوههای مدیریت سرزمین در ایران تاریخی، دارای دانش و تجربهای ارزشمند هستند که میتوانند برای امروز نیز مورد مطالعه و بهرهبرداری قرار گیرند.
وی خاطرنشان کرد: قلعه الموت نیز تنها یک بنای تاریخی نیست، بلکه بخشی از یک منظومه تمدنی و تاریخی است که مطالعه دقیق آن میتواند ابعاد مختلفی از دانش، مدیریت و شیوه زیست جوامع گذشته را برای نسل امروز آشکار کند.
قائممقام وزیر میراثفرهنگی در پایان ضمن قدردانی از تمامی افرادی که در تهیه و ثبت پرونده قلعه الموت مشارکت داشتند، اظهار کرد: اکنون که این پرونده به ثبت جهانی رسیده است، باید با برنامهریزی دقیق، حفاظت از این میراث را دنبال کنیم و شرایطی فراهم آوریم که این سرمایه ارزشمند فرهنگی به بهترین شکل به نسلهای آینده منتقل شود.
در ادامه؛ حجتالله ایوبی در نشست تخصصی «میراث استراتژیک قلعه الموت» با تبریک ثبت جهانی این اثر، اظهار کرد: توضیحات ارائهشده در این نشست نشان میدهد که ایران چه گنجینههای پنهان و ارزشمندی در حوزه میراث فرهنگی دارد.
وی افزود: بسیاری از کشورها برای ثبت جهانی یک اثر، با دشواری و تلاش فراوان به دنبال یافتن یک گزینه مناسب هستند، اما در ایران مسئله اصلی این است که از میان دهها اثر ارزشمند و واجد شرایط، کدام اثر را برای ثبت جهانی انتخاب کنیم.
ایوبی با اشاره به ظرفیت ایران در حوزه مشاهیر و شخصیتهای برجسته فرهنگی و تاریخی نیز گفت: در برنامه یونسکو برای گرامیداشت مشاهیر، کشورها میتوانند شخصیتهایی را که مناسبت تاریخی مشخصی مانند پنجاهمین سال تولد یا درگذشت آنها دارند، معرفی کنند. ایران در این زمینه نیز از ظرفیت بسیار گستردهای برخوردار است و بسیاری از شخصیتهای برجسته کشور در سطح جهانی شناخته شدهاند.
رئیس امور فرهنگ، ورزش و گردشگری سازمان برنامه و بودجه کشور با بیان اینکه ثبت مشاهیر و آثار فرهنگی در سطح جهانی، بخشی از ثروت فرهنگی ایران است، خاطرنشان کرد: این ظرفیتها سرمایههای خدادادی و تاریخی ملت ایران هستند و باید برای معرفی و بهرهبرداری درست از آنها برنامهریزی شود.
وی در ادامه با اشاره به مفهوم «سرمایه فرهنگی» و «سرمایه نمادین» گفت: در جهان امروز، علاوه بر سرمایههای اقتصادی و اجتماعی، سرمایه فرهنگی و نمادین نیز اهمیت فراوانی پیدا کرده است. شعر، موسیقی، ادبیات، شخصیتهای تاریخی و آثار فرهنگی هر کشور میتوانند به سرمایهای فرهنگی و نمادین تبدیل شوند.
ایوبی افزود: برخی اشیا ممکن است از نظر مادی ارزش محدودی داشته باشند، اما زمانی که به یک شخصیت تاریخی یا یک رویداد مهم پیوند میخورند، ارزش نمادین آنها به مراتب افزایش مییابد. برای مثال، یک شیء ساده که متعلق به یک شخصیت برجسته تاریخی بوده است، به دلیل جایگاه آن شخصیت در حافظه جمعی مردم، میتواند ارزش فرهنگی و نمادین بسیار بزرگی پیدا کند.
وی تأکید کرد: مسئله مهم این است که بتوانیم سرمایههای نمادین و فرهنگی کشور را به شکل درست شناسایی، حفاظت و معرفی کنیم و از این ثروت عظیم برای تقویت هویت فرهنگی و ایجاد ارزشهای جدید بهره ببریم.
رئیس امور فرهنگ، ورزش و گردشگری سازمان برنامه و بودجه کشور با اشاره به جایگاه شخصیتهای تاریخی، ادبی و عرفانی ایران در جهان اظهار کرد: بسیاری از شخصیتهای ایرانی در کشورهای مختلف شناخته شدهاند و آثار و اندیشههای آنان همچنان مورد توجه است. از حکمت و فلسفه گرفته تا ادبیات و عرفان، میراث ایران ظرفیت آن را دارد که در روایت جهانی تمدن بشری جایگاه برجستهای داشته باشد.
ایوبی در پایان گفت: باید داستان تمدن ایران، داستان زندگی بزرگان و سرمایههای فرهنگی این سرزمین را به درستی روایت کنیم. این میراث تنها متعلق به گذشته نیست، بلکه سرمایهای برای امروز و آینده کشور است و معرفی و بهرهبرداری صحیح از آن میتواند به تقویت جایگاه فرهنگی ایران در جهان کمک کند.
در ادامه؛ حسن فرطوسی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران، در نشست تخصصی «میراث استراتژیک قلعه الموت» با تبریک ثبت جهانی این اثر ارزشمند، آن را نشانهای از درخشش نام ایران در عرصه جهانی و نتیجه تلاش جمعی متخصصان، پژوهشگران و مدیران حوزه میراث فرهنگی دانست.
وی با قدردانی از استادان، فرهیختگان و حاضران در این نشست، اظهار کرد: ثبت جهانی قلعه الموت را به مردم شریف ایران تبریک میگویم و امیدوارم این خبر، موجی از شادی و افتخار ملی را در سراسر کشور ایجاد کند.
فرطوسی با اشاره به فرایند تهیه و ثبت پرونده جهانی الموت افزود: این موفقیت حاصل کار گروهی و همکاری گسترده مجموعهای از متخصصان، کارشناسان و مدیران حوزه میراث فرهنگی است که با تلاش علمی و حرفهای خود توانستند یکی از ارزشمندترین میراثهای تاریخی ایران را در سطح جهانی به ثبت برسانند.
دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران تأکید کرد: ثبت جهانی یک اثر تاریخی تنها به معنای ثبت یک بنا یا محوطه فرهنگی نیست، بلکه ثبت بخشی از هویت، تاریخ و تمدن ایران در حافظه جهانی بشریت است و از این منظر باید آن را یک دستاورد ملی دانست.
وی با اشاره به اهمیت راهبردی قلعه الموت در تاریخ ایران گفت: الموت را نباید صرفاً یک بنای تاریخی یا مجموعهای از استحکامات نظامی تلقی کرد. این مجموعه در طول تاریخ بهعنوان مرکزی برای مدیریت، اندیشهورزی و مواجهه با چالشهای گوناگون شناخته شده و مطالعه آن میتواند ابعاد مختلفی از دانش، تدبیر و سازگاری جوامع انسانی با شرایط دشوار را آشکار کند.
فرطوسی خاطرنشان کرد: انتخاب قلعه الموت بهعنوان مرکز فعالیت و حکمرانی در دوره تاریخی خود، نشاندهنده درک عمیق از شرایط جغرافیایی، امنیتی و مدیریتی زمانه بوده است و همین ویژگیها امروز نیز این اثر را به نمونهای مهم برای مطالعات تاریخی و فرهنگی تبدیل کرده است.
وی همچنین بر ضرورت بهرهگیری از ظرفیتهای ثبت جهانی برای معرفی هرچه بهتر میراث فرهنگی ایران در سطح بینالمللی تأکید کرد و گفت: ثبت جهانی آثار، فرصتی برای تقویت دیپلماسی فرهنگی، افزایش شناخت جهانی از تمدن ایرانی و توسعه همکاریهای فرهنگی در چارچوب اهداف یونسکو است.
