فرشاد افشینپور، مستندساز و کارگردان «البرز وحشی» در گفتوگو با خبرنگار میراث آریا درباره این مستند گفت: مستند «البرز وحشی» ادامه مسیری است که از زمان تولید نخستین اثرم در حوزه طبیعت آغاز شده و همچون گذشته، بیشترین تمرکز آن بر ثبت تصاویر باکیفیت از حیاتوحش بوده است.
کارگردان «دنیای وحشی زاگرس» ادامه داد: بخشهای زیادی از استانهای شمالی کشور مورد بررسی قرار گرفته و در آنها تصویربرداری انجام شده است. البته برخی مناطق که محل زندگی گونههای شاخص حیاتوحش بودند، بیش از سایر نقاط مورد توجه قرار گرفتند. در برخی موارد، بیش از ۵۰ بار برای ثبت یک صحنه به یک منطقه سفر شده است تا به تصویر مورد نظر دست یابیم.
او تأکید کرد: بخش قابلتوجهی از موفقیت فیلم، مرهون دقت و وسواس در تصویربرداری و استفاده از شیوههای خلاقانه فیلمبرداری بوده است؛ بهطوری که بسیاری از تصاویر زیبای فیلم، حاصل رفتوآمدهای مکرر به یک نقطه برای ثبت تنها یک نما هستند. همانند آثار پیشین، در «البرز وحشی» هم از این شیوهها بهره گرفتم و همین نگاه، در کنار دیگر عوامل، باعث شده است مخاطبان، کارشناسان محیطزیست و داوران جشنوارهها ارتباط خوبی با فیلم برقرار کنند.
کارگردان «امپراتوری سنجابها» درباره روند تولید فیلم گفت: هر اثر تازه، حاصل تجربههایی است که از فیلمهای پیشین به دست آوردهام و «البرز وحشی» هم عصاره سالها تجربه در مستندسازی طبیعت است. هرچند فیلمبرداری اصلی این پروژه از سال ۱۴۰۱ آغاز شد، اما انتخاب لوکیشنها حاصل سالها طبیعتگردی، شناخت میدانی و ثبت ذهنی مناطقی بود که پیشتر در سفرهای شخصی به آنها رفته بودم.
افشینپور تجربههای گذشته را مهمترین عامل عبور از دشواریهای تولید دانست و گفت: آشنایی با شرایط طبیعت، شناخت رفتار گونههای جانوری و تجربه حضور طولانی در زیستگاههای طبیعی، باعث شد گروه تولید بتواند با وجود همه سختیها، تصاویر مورد نیاز فیلم را ثبت کند.
کارگردان «سفر به آمادای» درباره دشوارترین تجربههای تصویربرداری از حیاتوحش بیان کرد: ثبت تصاویر گونههای رأس هرم غذایی مانند پلنگ، خرس، گرگ و دیگر گونههای کمیاب، همواره سختترین بخش مستندسازی طبیعت است. حتی تصویربرداری از برخی گونههای کمتر شناختهشده نیز به صبر، برنامهریزی و حضور طولانیمدت در زیستگاه نیاز دارد. در «البرز وحشی» بیش از ۲۵ گونه جانوری را به تصویر کشیدیم که هر یک میتوانستند سوژه یک مستند مستقل باشند.
او ادامه داد: برای نمونه، روند رشد یک دسته گرگ را از دوران تولگی تا بزرگسالی ثبت کردیم؛ روایتی که بهتنهایی ظرفیت یک فیلم مستقل را داشت، اما در نهایت بخشی از روایت «البرز وحشی» شد.
این مستندساز با تأکید بر اینکه نتیجه نهایی فیلم، حاصل سالها تجربه و شناخت میدانی از طبیعت ایران است، گفت: «البرز وحشی» میتوانست کیفیت بالاتری داشته باشد، اما محدودیتهای مالی مانع اجرای همه ایدههای تصویری و فنی گروه تولید شد. اگر امکانات و بودجه بیشتری در اختیار پروژه قرار میگرفت، امکان ثبت تصاویر متنوعتر، استفاده از تجهیزات پیشرفتهتر و حضور طولانیتر در زیستگاهها فراهم میشد و کیفیت نهایی فیلم نیز ارتقا پیدا میکرد.
او با قدردانی از حمایتهای مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی افزود: تولید مستندی با این حجم از کار، بدون همراهی این مرکز امکانپذیر نبود. توجه دوباره مرکز به مستندهای طبیعت نیز اتفاقی ارزشمند است؛ چراکه سالها از تولید چنین آثاری در این مجموعه گذشته بود و این حمایت میتواند آغازگر مسیری تازه باشد.
کارگردان «البرز وحشی» همچنین از پروژه تازه خود با عنوان «پیش از آنکه ناپدید شوند» خبر داد و گفت: این مستند به زندگی و انقراض شیر ایرانی و ببر مازندران میپردازد و در پایان، خطر از دست رفتن گونههای شاخصی مانند یوز ایرانی را نیز یادآور میشود.
او ادامه داد: این فیلم با بهرهگیری از فناوری هوش مصنوعی در حال تولید است و تلاش میشود بهعنوان نخستین مستند هوش مصنوعی ایران، تجربهای تازه در سینمای مستند کشور رقم بزند. طرح آن در مرکز گسترش در حال بررسی است و در صورت نهایی شدن قرارداد، برای حضور در جشنواره «سینماحقیقت» امسال آماده خواهد شد.
این کارگردان درباره چرایی عدم حضور آثارش در جشنوارههای بینالمللی توضیح داد: از ابتدای فعالیت حرفهای، تمرکز اصلی من بر مخاطب ایرانی بوده است. انگیزه ورودم به مستندسازی طبیعت، این بوده که آثار ایرانی هم میتوانند از نظر کیفیت تصویری با نمونههای مطرح خارجی رقابت کنند و مخاطب داخلی را به تماشای مستندهای ایرانی علاقهمند کنند.
او افزود: طی سالهای گذشته بعضی از آثارم بهصورت غیررسمی در خارج از کشور نمایش داده شده و حتی بخشهایی از فیلمهایم در محافل دانشگاهی مورد توجه قرار گرفته است، اما همواره تلاش کردهام اولویت اصلی خود را معرفی طبیعت ایران به مخاطبان داخلی قرار دهم. پیشتر بارها از مردم این جمله را میشنیدم که فیلم مستند ایرانی به درد نمیخورد و فقط فیلمهای خارجی کیفیت لازم را دارند. همین جملات در من انگیزه ایجاد کرد تا در این زمینه کاری انجام دهم و تاکنون نیز این مسیر را ادامه دادهام.
افشینپور تأکید کرد: زمانی میتوان به حضور گستردهتر در عرصه بینالمللی فکر کرد که مأموریت معرفی طبیعت ایران به مخاطبان داخلی به اتمام رسیده باشد؛ مسیری که همچنان آن را مهمترین هدف فعالیت حرفهای خود میدانم.
این مستندساز با اشاره به نمایش «البرز وحشی» در پاتوق مستند، بر اهمیت تداوم چنین برنامههایی برای حفظ ارتباط میان مستندسازان و مخاطبان تأکید کرد و گفت: این نمایشها، علاوه بر دیده شدن آثار، نوعی قدردانی از زحمات عوامل تولید و احترام به سینمای مستند ایران است و برگزاری چنین نشستهایی اقدامی ارزشمند به شمار میرود.
او افزود: صرف نمایش دوباره فیلم، بهویژه آثاری که پیشتر در جشنوارهها یا تلویزیون دیده شدهاند، برای جذب مخاطب کافی نیست و میتوان با برگزاری نشستهای تخصصی، گفتوگو درباره شیوه فیلمبرداری، تحلیل سکانسهای شاخص، انتقال تجربههای تولید و آشنایی مخاطبان با عوامل پشتصحنه، این اکرانها را به رویدادهایی جذابتر و پربارتر تبدیل کرد.
افشینپور بیان کرد: زمانی که مخاطب علاوه بر تماشای فیلم، فرصت گفتوگو با سازندگان را نیز داشته باشد، نمایش اثر تأثیر بیشتری خواهد داشت. چنین برنامههایی علاوه بر جذب مخاطب، نقش آموزشی مهمی ایفا میکنند، بازتاب رسانهای گستردهتری دارند و به ارتقای دانش علاقهمندان و فیلمسازان جوان کمک میکنند.
عوامل فیلم «البرز وحشی» عبارتند از: کارگردان و تهیهکننده: فرشاد افشینپور، گوینده: داوود نماینده، دستیار کارگردان: محمد افشینپور، مدیر تولید: نصرالله محمدی، دستیاران تصویربرداری: جلیل حسنزاده، مهدی محبیپور، تدوین: سیدوحید میرسعید قاضی.
افشینپور پیش از این با مستند «دنیای وحشی زاگرس» موفق به دریافت سیمرغ بلورین بهترین فیلم از جشنواره فیلم فجر شده است.
مستند «البرز وحشی» در ادامه برنامه «پاتوق مستند»، چهارشنبه هفتم مردادماه ساعت ۱۶ در سالن حقیقت مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی روی پرده میرود.
انتهای پیام/
